TÁC DỤNG CỦA TIA CỰC TÍM ( UV) TRÊN DA
BS. Trần Thiện Tư

----------------o0o----------------

Ánh nắng mặt trời là một tập hợp nhiều tia sang đơn sắc lại với nhau. Khi cho ánh sang nầy qua một lăng kính, nó sẽ chia làm 7 màu của cầu vòng là đỏ, cam, vàng, luc, lam, chàm tím. Đó là những màu mắt ta thấy được. Một cách đơn giản, ta co thể hiểu ánh sáng phát ra theo chuyển động của vi song và màu của ánh sang đơn sắc là do độ dài song khác nhau. Độ dài song được tính bằng nanometer ( viết tắt là nm, bằng một phần tỷ met ) Ngoài những ánh sang thấy được bằng mắt thường có màu như trên, còn những tia sang không thấy được ở ngoài màu đỏ ( tia hồng ngoại ) và ngoài màu tím ( tia cực tím  hay goi tat la tia UV ). Chính tia UV trong ánh sáng có tác dụng rất mạnh trên da, gây lão hóa da sớm, ung thư da và nhiều thay đổi trên da. Các tia sáng đơn sắc khác chưa thấy ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Tia UV chia làm 3 loại tùy theo độ dài sóng:

UVC hầu như được hấp thu hoàn toàn bởi tầng Ozone và không ảnh hưởng đến da. Tia UVC hầu như chỉ tìm thấy ở các nguồn nhân tạo như đèn thủy ngân hay đèn sát trùng
UVB tác dụng đến lớp ngoài cùng của da, lớp biểu bì và là tác nhân chính gây phỏng da. Tia nầy mạnh nhất từ 10 giờ đến 14 giờ và cũng mạnh nhất vào mùa hè. Tia UVB không xuyên qua kính
UVA trước đây được nghĩ là rất ít ảnh hưởng đến da, nhưng ngày nay các nghiên cứu cho thấy UVA là tác nhân chính gây tổn thương da. UVA vào sâu trong da và tác dụng mạnh hơn. UVA xuyên qua kính và ảnh hưởng lien tục lên da, bất cứ giờ nào trong ngày  và tháng nào trong năm. Tia UVA hay UVB của ánh nắng mặt trời chiếu vào da gây nên khoảng 90% bệnh tích lão hóa da.

.
Hình da lúc trẻ và cao tuổi do tác dụng tia UV

Tổn thương gây ra do UVB và UVB
UVB và UVB đều gây tổn thương da, tạo nên các nếp nhăn, làm giảm sự đề kháng với vi trùng, gây lão hóa và ung thư da. Tuy nhiên chúng ta chưa hoàn toàn hiểu hết quá trình nầy. Vài cơ chế có thể có là tia UV phá vở collagen, thành lập các gốc tự do, can thiệp vào sự tái tạo DNA và ức chế phản ứng miễn nhiểm.

Ánh nắng có thể gây thay đổi trên da do tia tử ngoại, làm da dày hoặc mõng. Da dày lên ở lưng và cổ, nó không biến mất khi kéo căng da. Một trường hợp bệnh lý gọi là skin elastosis cho thấy da dày, có nhiều nếp nhăn to và đổi sang màu vàng. Một tác dụng thường gặp do tia UV là da mõng, dể có nếp nhăn và dể trầy xướt.

Ở người cao tuổi, lớp ngoài cùng của da ( biểu bì ) mõng hơn, măc dù số tế bào không thay đổi. Số lượng các hắc bào ( Melanocyte ) giảm, nhưng các hắc bào còn lại tăng kích thước. Da người cao tuổi vì vậy mõng hơn, trong hơn. Các vùng da tiếp xúc nhiều với nắng bị nhiều bớt sậm màu. Mô lien kết thay đổi, làm da kém đàn hồi và dể bị trầy, rách khi va chạm.